ความสำคัญของการดูแลสุขภาพจิตระหว่างการรักษาภาวะมีบุตรยาก

Mental health counselor providing psychological support during fertility treatment journey.

การมีสุขภาพจิตที่ดีเป็นสิ่งสำคัญสำหรับชีวิตที่มีความสุขและสมบูรณ์ สุขภาพจิตที่ดีทำให้คุณสามารถสร้างและรักษาความสัมพันธ์ ทำงานและทำหน้าที่อื่น ๆ ได้เต็มประสิทธิภาพ อีกทั้งยังทำให้ชีวิตง่ายและสนุกยิ่งขึ้น นอกจากนี้สุขภาพจิตที่ดียังสำคัญต่อสุขภาพกายที่ดีด้วย ในบางกรณี สุขภาพจิตที่แย่ก็สามารถส่งผลเสียโดยตรงต่อชีวิตของคนไข้

แม้การดูแลและชุบชูสุขภาพจิตจะเป็นสิ่งที่เราควรทำเป็นประจำอยู่แล้ว แต่ก็มีบางช่วงเวลาที่การดูแลสุขภาพจิตมีความสำคัญเป็นพิเศษ หนึ่งในช่วงเวลาเหล่านั้นคือเมื่อคุณเข้ารับการรักษา

ความตื่นเต้นและความวิตก

การเข้ารับการรักษาภาวะมีบุตรยากและเริ่มสร้างครอบครัวใหม่ตามที่หวังไว้คือหนึ่งในเรื่องที่น่าตื่นเต้นที่สุดที่อาจเกิดขึ้นในชีวิตของใครก็ตาม อย่างไรก็ดี แม้จะมีหลายสิ่งให้ตั้งตารอคอย แต่กระบวนการรักษาก็อาจเป็นสิ่งที่น่ากังวลเช่นกัน การรักษาภาวะมีบุตรยากมีหลายประเด็นให้พิจารณา เช่น การรักษาจะสำเร็จหรือไม่ เด็กจะมีสุขภาพดีหรือไม่ ความกังวลดังกล่าวและความกังวลเรื่องอื่น ๆ อาจทำให้สุขภาพจิตของคนไข้แย่ลงได้

นอกเหนือจากความกังวลเกี่ยวกับการสร้างครอบครัว มารดาอาจมีระดับฮอร์โมนที่แปรปรวน ความแปรปรวนนี้อาจเกิดจากยาหรืออาจเกิดขึ้นโดยธรรมชาติเมื่อคนไข้เริ่มตั้งครรภ์ ความแปรปรวนเหล่านี้สามารถส่งผลต่ออารมณ์ของคนไข้ได้ แต่ไม่ได้หมายถึงสุขภาพจิตที่ย่ำแย่เสมอไป

ภาวะทางจิตใจที่พบบ่อย

คนไข้ส่วนใหญ่ไม่มีปัญหาด้านสุขภาพจิต แม้การรักษาและการตั้งครรภ์สามารถส่งผลต่ออารมณ์ของคุณได้ แต่เราทำงานโดยระลึกถึงความปลอดภัยของคุณอยู่เสมอ รวมถึงจัดการกับปัญหาสุขภาพจิตหากคุณมีปัญหาเหล่านั้น

คนไข้ที่ประสบปัญหาทางสุขภาพจิตมักมีภาวะเช่นซึมเศร้าและวิตกกังวล และปัญหาทางสุขภาพจิตอื่น ๆ ที่คนไข้กำลังพบเจอควรได้รับการดูแลอย่างจริงจังเพื่อตัวมารดาและทารก

เหตุใดสุขภาพจิตจึงสำคัญต่อการรักษาภาวะมีบุตรยาก

มีความเป็นไปได้ที่เด็กที่เกิดจากมารดาที่มีภาวะซึมเศร้าจะมีภาวะแทรกซ้อน เช่น น้ำหนักแรกเกิดต่ำ อีกทั้งสุขภาพจิตที่ย่ำแย่มักจะทำให้คนไข้ไม่ดูแลตนเองมากเท่าที่ควร และอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพโดยรวมของมารดาและทารก

การที่มารดามีสุขภาพจิตที่ดีหลังคลอดก็เป็นสิ่งสำคัญเช่นเดียวกัน เพราะการคลอดอาจเป็นเรื่องที่ยาก กดดัน และเหนื่อย ผู้หญิงหลายคนมีภาวะซึมเศร้าหลังคลอดซึ่งก่อให้เกิดอาการที่คล้ายกับภาวะซึมเศร้า โดยมักมีภาวะนี้ประมาณสองสัปดาห์

อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญคือทารกได้รับการดูแลอย่างไม่ขาดตกบกพร่อง ซึ่งอาจเป็นเรื่องยากสำหรับคนที่กำลังมีความเจ็บป่วยทางจิตใจ

การตรวจสุขภาพจิตของคุณ

มีความเป็นไปได้ที่คุณจะมีความเจ็บป่วยทางจิตใจอยู่แล้ว และความเจ็บป่วยเหล่านั้นควรได้รับการรักษาก่อนเข้ารับการรักษาภาวะมีบุตรยาก พึงระลึกว่าการรักษาภาวะมีบุตรยากและการตั้งครรภ์อาจทำให้สุขภาพจิตของคุณแย่ลง อย่างไรก็ตาม ในแง่ดีคือสุขภาพจิตสามารถดีขึ้นได้ในหลายกรณีโดยมักอาศัยการเปลี่ยนแปลงไลฟ์สไตล์

  • พักผ่อนให้มาก: การพักผ่อนให้มากคือหนึ่งในวิธีที่มีประสิทธิภาพมากในการต่อสู้กับความเจ็บป่วยทางจิตใจ หนึ่งในปัจจัยหลักเกี่ยวกับการพักผ่อนคือปริมาณการนอนหลับของคุณ แต่การพักผ่อนที่แท้จริงไม่ได้หมายถึงการนอนหลับเพียงอย่างเดียว แต่ยังหมายถึงการใช้เวลาทำสิ่งต่าง ๆ ที่ชอบด้วย เช่น การใช้เวลากับเพื่อนและครอบครัว
  • รับประทานอาหารที่ดี: ร่างกายของเราอาศัยสารอาหารอันหลากหลายที่มาจากอาหาร และสิ่งสำคัญคือการที่เราได้รับสารอาหารที่หลากหลายเพื่อสุขภาวะที่ดีของร่างกาย การรับประทานอาหารที่ดีไม่เพียงแต่ส่งผลต่อสุขภาพกายเท่านั้น แต่ยังทำให้สุขภาพจิตดีขึ้นอีกด้วย คุณไม่จำเป็นต้องควบคุมอาหารอย่างเข้มงวดเสมอไป เพียงรับประทานอาหารสดใหม่แทนที่อาหารแปรรูปก็สามารถเห็นความแตกต่างได้แล้ว
  • ทำตัวให้กระฉับกระเฉง: การทำตัวให้กระฉับกระเฉงจะช่วยให้คุณมีสุขภาพร่างกายที่ดี และในหลายกรณีก็ช่วยให้สุขภาพจิตดีขึ้นด้วย คุณไม่จำเป็นต้องออกกำลังกายอย่างเคร่งครัดเสมอไป เพียงพาสุนัขเดินเล่นประมาณ 20 นาทีต่อวันก็สามารถเห็นความแตกต่างได้แล้ว หากคุณมีสุขภาพกายที่ดีอยู่แล้ว การปรึกษามืออาชีพเกี่ยวกับปริมาณการออกกำลังกายที่เหมาะสมกับคุณก็เป็นความคิดที่ดีเช่นกัน 
  • ยา: ภาวะทางจิตบางอย่างต้องอาศัยยา โดยยาชนิดนั้นมักมีผลข้างเคียงที่ส่งผลต่ออารมณ์ของคนไข้ ยาบางอย่างอาจรบกวนการรักษาภาวะมีบุตรยากและอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อทารก คุณจึงควรแจ้งบุคลากรทางการแพทย์เสมอเกี่ยวกับยาที่คุณใช้ก่อนจะเริ่มกระบวนการสร้างครอบครัว 

คู่รักของคุณ

การรักษาภาวะมีบุตรยาก การตั้งครรภ์ และการเลี้ยงดูเด็กทารกเป็นงานที่เครียดและยาก ดังนั้น มารดาส่วนใหญ่จึงต้องอาศัยการสนับสนุนจากคู่รักของตน การตรวจสอบให้มั่นใจว่าคู่รักมีสุขภาพจิตที่มั่นคงจึงเป็นเรื่องดีเช่นกัน มิเช่นนั้นคุณอาจรู้สึกเหนื่อยเมื่อคู่รักไม่สามารถช่วยเหลือคุณได้มากนัก 

พึงระลึกว่าในขณะที่มารดาต้องรับหน้าที่มากมาย การรักษาภาวะมีบุตรยากและการตั้งครรภ์ก็เป็นช่วงเวลาที่เครียดสำหรับบิดาเช่นเดียวกัน ยกตัวอย่าง พวกเขาอาจมีความกังวลเกี่ยวกับสุขภาพของคู่รักของตนและลูก เป็นต้น นอกจากนี้ทั้งสองคนก็อาจมีความกังวลเกี่ยวกับความมั่นคงทางการเงินของตนในอนาคต 

สรุป 

หลายปีที่ผ่านมามีความก้าวหน้าทางด้านสุขภาพจิตเกิดขึ้นมากมาย ปัญหาสุขภาพจิตไม่ใช่มลทินอีกต่อไป ในขณะเดียวกันการรักษาของเราก็มีประสิทธิภาพมากขึ้น อย่างไรก็ตาม สุขภาพจิตก็ยังมีโอกาสเป็นภาวะร้ายแรงที่ทำให้ชีวิตของคนไข้ตกอยู่ในความเสี่ยงได้ 

สุขภาพจิตมีความสำคัญเป็นพิเศษเมื่อเข้ารับการรักษาภาวะมีบุตรยาก ไม่เพียงแต่สำหรับการรักษาเท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงระหว่างและหลังการตั้งครรภ์ด้วย ดังนั้นจึงเป็นเรื่องที่ดีหากคุณและคู่รักเข้ารับการตรวจสุขภาพจิตก่อนตัดสินใจสร้างครอบครัว

Picture of Dr. Tanut Jerachotechueantaveechai

Dr. Tanut Jerachotechueantaveechai

Medical Director of Bangkok Central Clinic IVF & Wellness แพทย์ด้านมีบุตรยากและสูตินรีเวชวิทยา สำเร็จการศึกษาแพทยศาสตร์บัณฑิต เกียรตินิยมอันดับ 1 จากศิริราชพยาบาล มีประสบการณ์ทำงานในโรงพยาบาลชั้นนำ เช่น รพ.มหาราชนครเชียงใหม่ ม.สงขลานครินทร์ รพ.ลานนา รพ.เชียงใหม่ราม และ รพ.พญาไทศรีราชา ทั้งยังเป็นอาจารย์พิเศษอบรมหลักสูตรเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ที่ ม.มหิดล นพ. ธนัท มีแนวทางการดูแลผู้ป่วยแบบเฉพาะบุคคล (Personalized Care) โดยบูรณาการความร่วมมือกับคู่สมรสอย่างต่อเนื่องตลอดกระบวนการรักษา เพื่อโอกาสในการมีบุตร ซึ่งมีสถิติอัตราความสำเร็จเฉลี่ยอยู่ที่ 72.5% ในปี 2562 นอกจากนี้ยังเข้าร่วมการอบรมและประชุมวิชาการระดับนานาชาติทั้งในเอเชียแปซิฟิก ยุโรป และออสเตรเลียอย่างต่อเนื่อง